2024. Wij doen mee aan de pubquiz van de universitaire personeelsvereniging. Er zijn één of twee anderstalige deelnemers. De quiz wordt zonder aarzeling ‘geüpgraded’ naar het Engels. De meeste vragen beslaan toch echt een totaal Nederlands referentiekader…

2023. Onze student-assistent vertelt over haar studie. Ze ‘doet’ politicologie en vertelt dat ze boeken in het Engels voorgeschreven krijgt die uitsluitend gaan over de politieke geschiedenis van Nederland…

2022. In mijn vak krijg ik weinig mee van het onderwijs dat we vurig verzorgen in het doorzichtige Grotiusgebouw. Vandaag even wel, want ik knip een ongewenst stukje uit een collegeopname. De weblecture die ik onder handen neem, kromt mijn tenen… Gravend naar verstopte vocabulaire hakkelt de docent zich door de les in Engels dat nog nét geen steenkolenkeurmerk krijgt. Hij is toch echt een autoriteit op zijn vakgebied, waarin hij in het Nederlands schittert…

2018. Tegelijk met andere nieuwe werknemersaanwinsten –allemaal academici – maak ik kennis met het faculteitsbestuur. Ik ben gespannen. We schakelen plots over op communicatie in het Engels, wegens één anderstalige. Begrijp me goed. Ik beheers die taal! Hou ervan zelfs! In stressmodus lukt de wisseltruc alleen niet goed… Het lijkt eerst mee te vallen, maar heb de vertaling van één door mij te bestieren afdelingen niet paraat, Jurisprudence. Een afgang! Ik hóór het gezelschap denken: dit kun je ook niet verwachten van ondersteunend personeel…Een kleine vergissing: van mij mag je alles verwachten…

Je voelt wel waar ik heen wil met deze terugtocht in de tijd: de voertaal in ons hogere onderwijs.

Dit stukje troonrede van herinner je je vast nog:

In het vervolgonderwijs wil het kabinet meer oog hebben voor onderwijs en onderzoek, gericht op wat Nederland nodig heeft. Daarin zijn scherpe keuzes nodig, zowel om inhoudelijke als financiële redenen. Een van die keuzes is om het aantal buitenlandse studenten te verminderen en het Nederlands weer de norm te maken in het hoger onderwijs.

Ik moet ze – schoorvoetend, met tegenzin en steeds roder kleurende koontjes – op dit punt gedeeltelijk gelijk geven.

We wisselen het Nederlands achteloos in voor het Engels. Alsof we niet onze eerste woordjes brabbelden, het beste de huid volschelden en elkaar de liefde verklaren in dat vermaledijde Dutch…

En die vertaaltools dan, elke dag beter, steeds makkelijker toepasbaar in allerlei omstandigheden? Dat maakt het toch mogelijk dat iedereen kan luisteren, terwijl de spreker kiest voor de taal die het dichtst bij tong en hart ligt?

Je drukt jezelf gewoon het allerbest uit in je eigen moedertaal.

Misschien wordt het hoger onderwijs op dit ene punt beter…

Dit is een.proefcolumn geschreven voor Vox, het onafhankelijke magazine van de Radboud Universiteit (waar ik sinds 2018 werk als management supporter / office manager).